Havalı Şaft ve Sarım Ekipmanlarında Yedek Parça Stok Planlaması

Bobinle çalışan bir hatta duruşların önemli bir kısmı büyük arızalardan değil, küçük bir parçanın o an elde olmamasından kaynaklanır. Delinmiş bir hava kesesi, kaçıran bir sibop ya da aşınmış bir friksiyon bileziği birkaç dakikada değiştirilebilecek parçalardır; ancak stokta yoksa hat günlerce yarım kapasiteyle çalışabilir. Öte yandan her parçayı bol miktarda stoklamak da sermayeyi ve depo alanını gereksiz yere bağlar. Bu yazıda havalı şaft ve sarım ekipmanları için dengeli bir yedek parça stoğunun nasıl planlanabileceğini ele alıyoruz.

Hangi parçalar aşınır?

Stok planlamasının ilk adımı, hangi parçaların düzenli olarak değiştirildiğini bilmektir. Havalı şaft ve çevresindeki ekipmanlarda tipik olarak öne çıkan parçalar şunlardır:

Havalı şaft

• Hava kesesi (hortum): Şaftın kalbidir; delinme veya yaşlanma sonucu basınç tutmaz hale gelebilir.
• Mandallar veya kanatlar: Masurayla sürekli temas eden yüzeylerde aşınma ve darbe hasarı görülebilir.
• Sibop ve nipel: Küçük ama kritik parçalardır; kir, darbe ve aşınma nedeniyle kaçak yapabilirler.
• Contalar ve tapalar: Şaft içindeki sızdırmazlığı sağlayan elemanlardır.

Frictional (diferansiyel) şaftlar

• Friksiyon bilezikleri ve ilgili elemanlar: Kontrollü kayma ile çalıştıkları için zamanla aşınırlar.

Kilitleme çarkı ve frenler

• Rulmanlar: Kilitleme çarkında ve yataklarda sürekli yük altında çalışır.
• Fren balataları ve sürtünme elemanları: Pnömatik frenlerde aşınan parçalardır.
• Manyetik tozlu frenlerde toz: Uzun kullanımda performansı korumak için bakımı ve gerektiğinde yenilenmesi gerekebilir.

Parçaları önem derecesine göre sınıflandırın

Her parçayı aynı şekilde stoklamak yerine, parçaları iki soruya göre sınıflandırmak pratik bir başlangıçtır:

1. Bu parça arızalanırsa hat durur mu?
2. Bu parçayı tedarik etmek ne kadar sürer?

Kategori	Özellik	Stok yaklaşımı
Kritik ve uzun tedarikli	Arızası hattı durdurur, tedariki uzun sürer	Mutlaka stokta tutulmalı
Kritik ve kısa tedarikli	Arızası hattı durdurur, kolay bulunur	Az miktarda stok yeterli olabilir
Kritik olmayan	Arızası üretimi durdurmaz	Gerektiğinde sipariş edilebilir

Hava kesesi, sibop ve şaft ucuna özel parçalar çoğu hatta ilk kategoriye girer. Ana bobini taşıyan şaft gibi tekil ve kritik pozisyonlarda, parça yerine komple yedek şaft bulundurmak da değerlendirilebilir.

Stok seviyesini belirlemek

Basit bir yeniden sipariş noktası şu mantıkla hesaplanabilir:

Yeniden sipariş noktası = (ortalama tüketim × tedarik süresi) + emniyet stoğu

Örneğin bir parçayı ayda ortalama birkaç adet tüketiyorsanız ve tedarik süresi birkaç haftaysa, stok bu süre boyunca yetecek miktarın altına düştüğünde sipariş verilmelidir. Emniyet stoğu ise tüketimdeki dalgalanmalara ve tedarik gecikmelerine karşı bir tampondur.

Bu hesabın işe yaraması için tüketim verisi gerekir. Bakım kayıtlarında hangi şafttan hangi parçanın ne zaman değiştirildiğini tutmak, birkaç ay içinde gerçekçi bir tüketim tablosu oluşturur.

Standartlaştırma stoğu azaltır

Farklı makinelerde farklı ölçü ve tipte şaftlar kullanılıyorsa her biri için ayrı yedek parça tutmak gerekir. Mümkün olduğunda masura ölçülerini, şaft tiplerini ve uç profillerini ortaklaştırmak, aynı yedek parçanın birden çok makinede kullanılmasını sağlar. Bu hem stok çeşidini hem de toplam stok değerini azaltır.

Bunun için önce envanteri çıkarın: hangi makinede hangi şaft var, ölçüleri ne, hangi hava kesesi ve sibop tipi kullanılıyor. Bu liste, hem stok planlaması hem de sipariş sırasında doğru parçanın istenmesi için temel kaynak olur.

Depolama koşulları

• Kauçuk ve elastomer parçalar (hava keseleri, contalar) doğrudan güneş ışığından, ısı kaynaklarından ve ozon üreten ekipmanlardan uzakta, serin ve kuru bir ortamda saklanmalıdır. Bu parçalar kullanılmasa da zamanla yaşlanabilir.
• İlk giren ilk çıkar prensibiyle eski stok önce kullanılmalıdır.
• Rulmanlar orijinal ambalajında ve nemden uzak tutulmalıdır.
• Parçalar etiketlenmelidir: hangi şafta veya makineye ait olduğu ve stoğa giriş tarihi açıkça yazılmalıdır.

Değişim sırasında güvenlik

Yedek parça ne kadar hazır olursa olsun, değişim işlemi aceleye getirilmemelidir. Makine durdurulmalı, enerji kaynakları üreticinin kilitleme prosedürüne göre güvenceye alınmalı ve şaftın içindeki hava tamamen boşaltılmalıdır. Montaj sırası, sıkma değerleri ve çalışma basıncı için daima makine ve şaft üreticisinin kılavuzuna uyulmalıdır.

Planlı stok, planlı bakım

Yedek parça stoğu, bakım planından bağımsız düşünülmemelidir. Periyodik kontrollerde aşınma belirtisi gösteren parçalar not edilir, değişim önceden planlanır ve stok buna göre güncellenir. Böylece hem beklenmedik duruşlar hem de gereksiz stok azalır.

Şaft ve sarım ekipmanlarınız için gereken parçaları yedek parçalar ve friksiyon bilezikleri sayfalarında, fren tarafı için pnömatik fren ürün sayfasında inceleyebilirsiniz. Ürün kodu veya ölçü konusunda emin değilseniz iletişim sayfası üzerinden AYS Makina’ya ulaşabilirsiniz.